کنترل کیفی و ارزیابی دقیق کاشی و سرامیک در آزمایشگاه، نقش موثری در تضمین استانداردهای تولید و رضایت مصرفکنندگان ایفا میکند. در این مقاله به بررسی روشهای ارزیابی کاشی و سرامیک، شاخصهای کیفی مهم در این بخش از آزمایگاه آزما پیمان میپردازیم.
1-ازمایش مقاومت در برابر یخ زدگی
در این بخش قطعه را به مدت ۲۴ ساعت در آب قرار داده و آب وارد خلل و فرج و تخلخلها می شود سپس از آب خارج کرده و داخل فریزر قرار می دهند و تا منفی ۳۰ درجه فریز کرده و سپس داخل آب به گرم افزایش دما داده و این عمل را تا سه مرتبه تکرار می کنند . توسط محلول جوهر بر روی سطح کاشی می کشند( نبایستی ترک بخورد )تا ترکها مشخص شود. دو مورد از مواردی که باعث ایجاد ترک می شوند:
۱- مورنولوژی و میزان تخلخلهای بدنه
۲- عدم تطابق ضرایب انبساط حرارتی لعاب و بدنه
هر چه تخلخلها بیشتر باشد، مقاومت کمتر خواهد بود .
تخلخلها هر چه لبه تیزتری داشته باشند، رشد بیشترخواهند داشت. هر چه شکل تخلخلها از حالت کروی به سمت بیضوی پیش برود(هر چه نوک تیز شود) باعث تمرکز تنش شده و منجر به ایجاد ترک می شود.
هر چه میزان فاز مذاب بیشتر باشد شکل تخلخلها کروی تر و هر چه میزان از مذاب کمتر باشد، ویسکوزیته بالاتر و سیالیت کمتر در نتیجه شکل تخلخلها غیر کروی تر خواهد بود
۲– تست مقاومت به شوک حرارتی
قطعه را داخل خشک کن ۱۶۵درجه سانتی گراد به مدت ۳۰دقیقه قرار داده و سپس داخل آب ۱۵درجه سانتی گراد قرار می دهند . این عمل تا سه سیکل انجام می شود . قطعه نبایستی ترک بخورد .
۳– تست اتوکلاو
اتوکلاو شبیه دیگ بخار اما بزرگتر است. در جداره اش المانهای حرارتی وجود دارد . دما را بالا می بریم تا آب به جوش بیاید، چون بخار آب منفذ خروج ندارد ، فشار بالا می رود در نتیجه فشار روی سطح مایع بالاتر می رود لذا دمای جوش بالاتر می رود.در اتوکلاو دما را تا ۱۶۰ درجه سانتی گراد میرسانیم.
ترکهای رطوبتی: برخی از فاز های هیدرولیک جسم با جذب رطوبت ، هیدراته شده و منبسط می گردد که این فازهای شیشه ای قلیایی هستند بخصوص آنهایی که سدیم دارند. قلیایی خاکی ها مقاومتشان در برابر ترک رطوبتی بیشتر است.
۴– تست مقاومت شیمیایی( مقاومت در برابر اسید و باز)
شش نمونه از کاشی های لعاب خورده خط و چاپ خورده را انتخاب کرده ، ۲نمونه را در محلولKOH 3% و دو نمونه را در محلول (%۳) اسید کلیرید ریک و دو نمونه شاهد انتخاب می کنیم. پس از ۲۴ ساعت چهار نمونه آزمایشی را با دو نمونه شاهد مقایسه می کنیم نباید شاهد تغییر رنگ باشیم. چون در حین کارکرد با نباید شاهد از بین رفتن چاپ و لعاب کاشی باشیم. لعابهای چاپ رولعابی ، اغلب مقاومت شیمیایی کمتری دارند.(این لعابها اصولا ویسکوزیته کمتر و دمای پخت پائین تری دارند). سیلیس و آلومینا مقاومت شیمیایی لعاب را افزایش می دهند.
۵– تست استحکام خمشی
در مورد کاشی های کف، استحکام خمشی بالای ۳۰۰ ضروری است.
در مورد کاشی های دیواری، استحکام خمشی بالای ۱۱۵ ضروری است.
۶– تست مقاومت در برابر خراش
کاشی دیواری: این تست در واقع توسط مینرال آپاتیت (با سختی موهس ۵) سنجیده می شود. هنگامیکه با هیدروکسی آپاتیت روی سطح کاشی دیواری می کشند لعاب کاشی نباید خدشه دار شود.
کاشی کف: توسط دستگاه اندازه گیری مقاومت سایشی ، مقاومت به سایش کاشیها را روی سه کلاس تقسیم بندی می کنند.
دستگاه مقاومت سایش: استوانه روی سطح کاشی قرار می گیرد که این استوانه دارای ساچمه است که سطح کاشی را می ساید. برای کلاسهای پائین تا ۱۵۰۰ دور فقط از ساچمه های فولادی استفاده می شود و برای کلاسهای بالا از ساچمه های فولادی با پودر آلومینا استفاده می شود باید گزارش شود که چند گرم ساچمه و از چه سایزی استفاده شده است. کاشیها را پس از سایش روی ارتفاع خاصی در مقابل چشم ناظر قرار می دهند و سپس در فواصل مختلف (یک قدمی، دو قدمی، سه قدمی) میزان سایش آنها را مورد بررسی قرار می دهند.
هر چه کاشی تا کلاسهای بالاتری بتواند براقیت خود را کمتر از دست بدهد یا به بیان بهتر دچار ماتی و کدری کمتری بشود ، کاشی مطلوب تری خواهد بود.( این مسأله خصوصاً در مورد کاشی های کف بیشتر حائز اهمیت است)
در لعاب کاشی در ستون RO ،با افزایش CaO و MgO سختی افزایش می یابد.اما قویتر از آنها افزایش Al2o3 و sio2 مقاومت سایشی لعاب را افزایش می دهد.
